03154822606
سخن گفتن انسان

سخن گفتن، يكى از ويژگى هاى مهم انسان است كه در قرآن كريم هم به آن اشاره شده است:  مانند آیات شریف سوم و چهارم سوره الرحمن قرآن کریم .

انسان در نظام هستی جایگاه ویژه‌ای دارد و در همه ی هستی انسان سرآمد آفرینش است . درواقع انسان به مثابه آینه‎ای است که بیشترین صفات خداوند متعال در او متجلی شده است. یکی از دلایل مهم این ادعا اختراعات بشر است . تمام اختراعات بشر به وسیله ی اندیشه و تفکر و تکلم است . مخترع اندیشه و تفکر و زبان خدا ست منظور الفبا یا الفاظ نیست ؛ منظور آن هماهنگی و نظمی است که در وجود انسان به زبان می انجامد و انسان را ناطق ساخته است .

نظم و هماهنگی که خدا در وجود انسان آفریده است , در ابزارهای زبان نیز هست که موجب زبان می شود .

سخن گفتن انسان

ابزارهای زبان که در وجود انسان است ، عبارتند از :

1 ) اندامهای ورودی اطلاعات که موجب شنوایی ، بینایی ،بویایی ، چشایی و لامسه  می شود.

2) مغز , اندامی بسیار پیشرفته و پیچیده که حافظه و پردازش اطلاعات انسان در آن قرار گرفته است.

3) اندامهای خروجی اطلاعات انسان که عبارتند از : اندامهای تولید صدا، اندامهای نوشتن یا نقاشی و اندامهایی که زبان اشاره را می سازند .

با الگو گرفتن از این ساختار است که بشر توانست کامپیوتر را به وجود آورد . با کمی دقت و شناخت به واحدهای سازنده ی کامپیوتر ( واحد ورودی ، واحد حافظه ، واحد پردازش مرکزی ، واحد خروجی) پی بردن به این مطلب آسان است .

مراحل رشد زبانی کودک

همه کودکانی که از شرایط جسمانی و روانی طبیعی برخوردارند ، قادرند اولین کلمه زبان مادری خود را در 12 تا 18 ماهگی بر زبان آورند و در فاصله کوتاهی بین 2.5 تا 4 سالگی می توانند به صورت روان صحبت کنند و سخنان دیگران را تا اندازه ی زیادی درک نمایند . جملاتی که کودکان سه ساله به بالا می سازند از لحاظ دستوری کامل و درست است . آنها هر روز کلمات جدیدی یاد می گیرند و می توانند آنها را به درستی در ساخت جمله ها و ارائه ی پیام خود جهت برقراری ارتباط با دیگران به کار گیرند .

کودکان اندک اندک ، در تعامل با اطرافیان به ویژگی کاربردشناختی زبان نیز پی می برند و می آموزند که در موقعیت های گوناگون و در هنگام ارتباط با اشخاص مختلف ، کدامیک از سبکهای رسمی ، محاوره ای ، مودبانه و غیره را به کار گیرند . کودکان بدون اینکه در معرض آموزش مستقیم قرار گیرند ، توان درک پیامهای دیگران و ارسال ژست ها و عناصر فرازبانی مانند سکوت ، شدت ، سرعت و غیره را به دست می آورند . برای مثال عنصر منفی ساز در زبان فارسی در آغاز قرار می گیرد :  ن + می خورد = نمی خورد ، این عنصر در زبان انگلیسی بین فعل کمکی و فعل اصلی قرار می گیرد:

He eats           he does not eat

در زبان فرانسه دو عنصر منفی ساز وجود دارد که فعل را در بر می گیرد :

II mange          II ne mange pas

کودک فارسی زبان ، انگلیسی زبان و فرانسوی زبان ، بدون اینکه پدر و مادر یا شخص دیگری این قاعده ی دستوری را به او آموزش دهند ، خود در جریان رشد زبانی اش می آموزد که چگونه جمله های منفی بسازد و بگوید و یا اگر دیگران این نوع جمله را بر زبان آورند ، آن را به خوبی بفهمد و معنی اش را از جمله ی  مثبت تمییز دهد . این یادگیری معجزه آسای زبان , دارای مراحلی است.

 

مراحل فراگیری زبان عبارت است از :

مرحله اول : پیش زبانی ( عناصر تک هجایی )

کودک طبیعی تا 12 ماهگی در مرحله ی  پیش زبانی قرار دارد و آواهایی شبیه دَدَ،بابا،دادا،بَ بَ بَ ،مَ مَ مَ را بر زبان می آورد .

البته کودک در این مرحله ، بیشتر با گریه یا خنده با والدین خود ارتباط برقرار می کند . کودک از زمان تولد با صداهای مختلفی گریه می کند . در واقع نخستین مرحله ی  فعالیت صوتی کودک, گریه کردن است . برخی این زمان را مرحله ی گریه نامیده اند . مادر می تواند از گریه ی فرزند خود بفهمد که گرسنه است یا دردی دارد یا آنکه خسته است ، به خصوص وقتی کودک به 7 یا 8 ماهگی می رسد ، پدر و مادر می توانند به درستی بین گریه ی ناشی از گرسنگی ، شوق ، خواستن چیزی و یا گریه ای که حالت تعجب کودک را می رساند ، تمییز قائل شوند .

مرحله دوم : مرحله ی واژه عبارت ( مرحله گفتار تک کلمه ای )

کودک در حدود یک سالگی نخستین کلمات قابل درک بزرگسالان را بر زبان جاری می کند . کلماتی مانند ماما ، هاپو ، آخ ، آبَه (آب)،بله ، هان

این مرحله تا سن 18 ماهگی طول می کشد و مرحله ی تک واژه ای یا نوزبانی نامیده می شود ، زیرا در این مرحله ، کودک برای گفتن هر چیز که روزانه با آن سر و کار دارد ، از تک واژه ها استفاده می کند .

به طور متوسط کودک تا 18 ماهگی 50 کلمه به کار می برد . این کلمات عموماً به چیزهایی اطلاق می شود که برای کودک اهمیت یا برجستگی دارند .

مرحله سوم : تولید ترکیبات دو کلمه ای ( گفتار تلگرافی)

در حدود سن 16 تا 18 ماهگی تعداد تک کلمه ها به طور فزاینده ای بیشتر و بیشتر می شود . نکته ی مهم این است که کودک در این سن تلاش می کند تا تک کلمه ها را با هم ترکیب نموده ، عبارت دو کلمه ای و حتی سه کلمه ای تولید کند . در این مرحله ، کلمات کم کم با هم ترکیب می شوند و رفته رفته تعداد این ترکیبها آنقدر زیاد می شود که گفتار کودک شکل تلگرافی پیدا می کند .

مرحله چهارم : تولید جمله های طولانی تر یا گسترش جمله های تلگرافی

از 2 سالگی تا 2.5 سالگی ، خردسالان به بیان جمله های طولانی تر از جمله های تلگرافی مبادرت می ورزد. مثل ( بابا اون چیه ؟، مامان داری چی می خوری ؟  آخ خوردم زمین ، مدادم افتاد زمین )

در این مرحله که کودک قادر است جمله های بلندتر و پیچیده تر تولید کند ، حروف اضافه و ربط که نقش پیوند دهنده ی کلمات و جمله ها را بر عهده دارند ، در سخنان او ظاهر می شوند.همچنین در این مرحله کودکان علاقه شدیدی به گفت و گو به ویژه با همسالان از خود نشان می دهند . آنها در هنگام صحبت کردن با هم ، به  نوبت جمله های ساده ای رد و بدل می کنند.

مرحله پنجم : انجام گفتگو های نسبتاً طولانی (جمله های ساده و کامل )

هنگامی که کودک در حال گذر از 2.6 سالگی به 4 سالگی است ، در این فاصله ی 18 ماهه ، تحولات شگرفی در توانش زبانی او رخ می نماید .

مرحله ششم : انجام مکالمه کامل ( جمله های مرکب و پیامهای کوتاه و بلند )

از سن 4 سالگی ، کودک می تواند جمله های کامل و مرکب را که بسیار شبیه به جمله های بزرگسالان در ذهن دارند را بیان کند. استنباط آنان از برخی کلمات ، کلی تر و عمومی تر از بزرگسالان است که اصطلاحاً با واژه ( بیش گستر ) از آن یاد می شود .گاهی نیز اسننباط آنان از برخی کلمات ، محدودتر از بزرگسالان است که اصطلاحاً با واژه ( کم گستر ) از آن یاد می شود .به هر حال کودک از 4 تا 5 سالگی هنوز در حال فراگیری جنبه های مختلف زبان مادری خود است .{1}

زمانی که کودک وارد مدرسه می شود ، زبان آور ماهری است که با نوشتن و خواندن نیز آشنایی پیدا می کند .

آنچه که مشخص است مراحل رشد تکلم کودکان با مراحل رشد کودک همراه است . به عبارت دیگر انسان هماهنگ با رشد و رسیدن به توانایی به کارگیری ابزارهای زبان و الگو گرفتن از اطرافیان است که به رشد تکلم دست می یابد.

 

به طور خلاصه یادگیری تکلم در انسان به این موارد بستگی دارد:

  1. آمادگی بدنی: رشد و تکامل اعصاب و اندام های گویایی آمادگی ذهنی
  2. رشد و تکامل مغز و اعصاب مربوط به درک کلمات و سخن گفتن
  3. الگوپذیری از گفتار دیگران: چگونگی تلفظ کودک به شیوه ی صحبت کردن اطرافیان

 

منبع{1} کتاب زبان آموزی نویسنده : دکتر بهمن زندی – تهران :سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت) مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی چاپ دوازدهم 1391 – خلاصه ای از صفحات 44 تا58

 

 

 

 

مالکیت فکری مطالب سایت زود یاد ثبت رسمی شده است .

استفاده از مطالب سایت، برای مقاصد غیر تجاری و با ذکر منبع بلا مانع است